“Let me be mad…mad with the madness of Absinthe, the wildest, most luxurious madness in the world”.Η ωδή αυτή του OscarWilde, για την αγαπημένη του συνήθεια, το λατρεμένο του αψέντι, είναι ενδεικτική του μυθικού πέπλου που ανέκαθεν περιέβαλε αυτό το υγρό με το περίεργο πράσινο χρώμα. Ποια είναι όμως η δύναμη που καταφέρνει να αποδώσει σε μία συνήθεια διαστάσεις μύθου; Και πως καταφέρνει ένας μύθος να εκτοξευθεί στη σφαίρα του θρυλικού; Κι εν πάση περιπτώσει, πόσο κοντά μπορούν να έρθουν η πραγματικότητα με τη φαντασία;
Οι ρίζες του αψεντιού εντοπίζονται στα τέλη του 18ου αιώνα, οπότε ο Γάλλος γιατρός PierreOrdinaire δημιούργησε για πρώτη φορά ένα προσωπικής έμπνευσης αλκοολούχο cocktail-ελιξίριο, αποτελούμενο από διάφορα βότανα με περίεργα ονόματα όπως Anise, Fennel, Hyssopκαι κυρίως Wormwood, γνωστό στην επιστημονική διάλεκτο και ως ArtemisiaAbsinthium, με σκοπό ν’ ανακουφίσει τους ασθενείς του από τους πόνους τους. Ο doctor δεν άργησε να συνειδητοποιήσει τις δυνατότητες εμπορικής εκμετάλλευσης του κατασκευάσματός του, παρατηρώντας τις υπέρ του δέοντος ψυχοσωματικές θετικές αντιδράσεις του καταπονημένου οργανισμού των ανθρώπων που κούραρε. Η άγραφη ιστορία λέει ότι μετά από δαιδαλώδεις προσπάθειες παραχώρησε τα δικαιώματα παραγωγής του στον Henri-LouisPernod, ο οποίος έμελλε να ιδρύσει το πρώτο επίσημο αποστακτήριο. Μέχρι το τέλος του 19ου αιώνα, το αψέντι είχε γίνει το αγαπημένο αφέψημα των διανοούμενων της Γαλλίας, αλλά και της γενικότερης μπουρζουαζίας σε εθνικό επίπεδο, με την κατανάλωσή του να ξεπερνά τα 2.000.000 λίτρα ετησίως.
Ποια είναι όμως τα πραγματικά στοιχεία που επιβεβαιώνουν την όποια θετική ή αρνητική επίδραση που επιφέρει η χρήση του αψεντιού στον ανθρώπινο οργανισμό; Το βασικό του συστατικό, το Wormwood, έχει μια μακρά ιστορία στην αυτοσχέδια ιατρική, ή αν προτιμάτε “τσαρλατάνικη”, μία ιστορία που ξεκινά (κρατηθείτε!) από την αρχαία Ελλάδα, όπου και θεωρούταν βάλσαμο για κάθε είδους πόνο, από ρευματισμούς μέχρι και τους πόνους της γέννας (Σ.σ. Ερώτηση κρίσεως: αυτό γιατί δεν το διαβάσαμε ποτέ στα σχολικά βιβλία της Ιστορίας, όποτε γινόταν λόγος για τον Ιπποκράτη;). Οι πρώτες προσπάθειες εμπεριστατωμένης μελέτης του έγιναν περί το 1850 οπότε και δημοσιεύτηκαν τα αποτελέσματα πειραμάτων σε ζώα. Σύμφωνα με αυτά, το λάδι του Wormwood σε συνδυασμό με το οινόπνευμα μπορούν εν δυνάμει να προκαλέσουν επιληπτικές κρίσεις. Η λογική όμως των συγκεκριμένων μελετών ήταν υπέρ-απλουστευτική -κι ως εκ τούτου λανθασμένη- ακριβώς γιατί δε συσχέτιζε με κανέναν τρόπο τις όποιες αρνητικές επιπτώσεις του βασικού στοιχείου του αψεντιού με αυτή καθ’ εαυτή την υπερβολική κατανάλωση του οινοπνεύματος που εκ των πραγμάτων είναι απαραίτητο για την παρασκευή του. Κι ως γνωστόν, ακόμη και η μπύρα –σε υπολογίσιμες ποσότητες- είναι ικανή να σε κάνει να ”μεγαλουργήσεις”. Μάλιστα ήταν τόσο εμφανώς προκατειλημμένοι οι μελετητές, που υποστήριξαν ότι οι παρενέργειες του αψεντιού είναι και κληρονομικές, προσπαθώντας να δημιουργήσουν ένα κλίμα υστερίας, αποδίδοντας τον κατά φαντασία εκφυλισμό της γαλλικής αξιοπρέπειας στην υπερβολική του χρήση.
Την ίδια περίοδο είχε αρχίσει να γίνεται αποδεκτό ότι το Thujone, ένα συστατικό του Wormwood, ήταν αυτό που προκαλούσε την όποια παραισθησιογόνα φύση του αψεντιού. Λέγεται μάλιστα ότι οι τότε χρησιμοποιούμενες ποσότητες του ήταν κατά πολύ μεγαλύτερες από αυτές που επιτρέπονται σήμερα (10mgανά λίτρο) με βάση τα διατάγματα της Ε.Ε. Φήμες θέλουν την τότε περιεκτικότητα του αψεντιού σε Thujone να πλησιάζει την τάξη των 260mg/λίτρο. Δειγματοληπτικές όμως εξετάσεις σε μπουκάλια από το 1900, και μάλιστα παράνομων αποστακτηρίων, οδηγούν στο συμπέρασμα ότι εκτιμήσεις σαν την παραπάνω είναι πέρα για πέρα υπερβολικές.
Όποια και να είναι η αλήθεια, ποια ήταν επιτέλους η πραγματική αιτία που το αψέντι από ένα απλά μυοχαλαρωτικό και δυνατό ποτό κατέληξε να θεωρείται απαγορευμένος καρπός; Το να αρνηθεί κανείς ότι υπήρξαν αρκετά κρούσματα αρνητικών συνεπειών θα είναι εντελώς ψεύτικο. Το να τα δικαιολογήσει όμως είναι αναγκαίο. Αυτό που κατά πάσα πιθανότητα οφείλεται για τη ζημιά που προκλήθηκε στον οργανισμό των συχνών χρηστών του, είναι η κατώτερη ποιότητα των χρησιμοποιούμενων ποικιλιών. Όπως και το κρασί, έτσι και το αψέντι ακολουθούσε ποιοτική διαβάθμιση πυραμιδικής μορφής. Βέβαια, η πάμφθηνη ρετσίνα ενίοτε αποδεικνύεται καλύτερη ακόμη και από το πιο ακριβό Ντομ Περινιόν. Το αψέντι όμως λόγω της ιδιαίτερης φύσης του υπάκουε πλήρως στο γνωμικό που λέει ότι η ποιότητα συμβαδίζει με την τιμή. Συνεπώς οι μη έχοντες την απαραίτητη οικονομική άνεση για ν’ αποκτήσουν ένα μπουκάλι καλής διαλογής, κατέφευγαν σε άλλα κατώτερης ποιότητας σκευάσματα που σε ορισμένες περιπτώσεις περιείχαν ακόμη και υποκατάστατα ορισμένων συστατικών της αρχέτυπης συνταγής. Το κυριότερο όμως πρόβλημα του αψεντιού-μαϊμού ήταν η μειωμένη περιεκτικότητά του σε αλκοόλ (45% σε σχέση με το προβλεπόμενο 68-72%). Συνεπώς, κάποιος που ήθελε να βιώσει την απόλαυση που μόνο το original αψέντι προκαλεί, έπρεπε να καταναλώσει πολύ μεγαλύτερες ποσότητες και άρα πότιζε υπερβολικά τον οργανισμό του με όλα τα επικίνδυνα υποκατάστατα.
Η αίγλη που περιέβαλλε το αψέντι άρχισε να παρακμάζει αφού κρίθηκε παράνομο τόσο στη Γαλλία, όσο και στην Ελβετία. Το ενδιαφέρον γύρω απ’ αυτό άρχισε ν’ αναζωπυρώνεται όταν το 1975 ο Ισπανός Castilloυπονόησε έναν παραλληλισμό της επίδρασής του με αυτήν της CannabisSativa, κοινώς της μαριχουάνας, εξαιτίας της παραπλήσιας μοριακής τους δομής. Μεταγενέστερες όμως μελέτες αμφισβητούν τούτη την υπόθεση, συμφωνώντας έτσι με την αντίληψη ότι το αψέντι παρόλο που κατά κανόνα -και πάντα σε θεωρητική βάση- δημιουργεί παραισθήσεις, μπορεί κάλλιστα να προκαλέσει πλήρη διανοητική διαύγεια.
Εφόσον λοιπόν οι όποιες απόψεις ανάδειξης της αρνητικής φύσης του αψεντιού κάθε άλλο παρά βάσιμες είναι, μπορεί κάποιος να υποθέσει ότι μόνο θετική μπορεί να αποβεί η χρήση του; Ο πρώτος του παρασκευαστής, ο Ordinaire, μπορεί μεν να το συνιστούσε στους ασθενείς του ανεπιφύλακτα, το έκανε όμως με μοναδικό -και απαράδεκτο με βάση την ιατρική δεοντολογία- γνώμονα το ότι αυτοί το ζητούσαν συνεχώς, άρα “πρέπει να τους έκανε καλό”. Είναι γεγονός επίσης ότι το αψέντι χορηγούταν στους Γάλλους στρατιώτες όταν πολεμούσαν στην Αλγερία ως αντιπυρετικό και βακτηριδιοκτόνο, παρόλο που τότε δεν είχε ελεγχθεί αν πράγματι ίσχυε κάτι τέτοιο. Σχετικά πρόσφατα όμως αποδείχτηκε πειραματικά ότι πράγματι οι βασικές του ουσίες μπορούν να προλάβουν ακόμη και την ηπατίτιδα!
Θεραπευτικό ή μη, επιβλαβές ή μη, παραισθησιογόνο ή μη, σκεπτικοί ή μη…μη διστάσετε να το δοκιμάσετε. Παραφράζοντας τα λόγια του μεγάλου επιρρεπή Charles-PierreBaudelaire: “Μεθύστε άφοβα, ώστε να μη γίνετε μαρτυρικοί σκλάβοι του Χρόνου. Μεθύστε και μη σταματάτε ούτε στιγμή. Με κρασί, ποίηση, αρετή…με αψέντι”. Αλλά μεθύστε!
ΔΙΑΣΗΜΟΙ ΠΟΤΕΣ
Η λίστα των φανατικών “Μεγάλων” θαυμαστών της Πράσινης Νεράιδας είναι αρκετή για να πείσει ακόμη και τους πιο δύσπιστους να δοκιμάσουν. OscarWilde, CharlesBaudelaire, ErnestHemingway, VincentVanGogh, PabloPicasso, Toulouse-Lautrec, EdgarAllanPoe… Και που ξέρεις, μ’ ένα ή δύο ποτηράκια μπορεί να γίνεις εσύ ο επόμενος για τον οποίο θα παραμιλάει ο κόσμος ολόκληρος…
ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗΣ
Ένας γνήσιος πότης Αψεντιού πρέπει ν’ ακολουθήσει μία ολόκληρη ιεροτελεστία πριν βρέξει τον ουρανίσκο του κι αρχίσει να βλέπει τουλίπες γύρω του. Το αυτό έπραξε κι ο υποφαινόμενος, μια φορά κι έναν καιρό στη Βαρκελώνη, σ’ ένα από τα εναπομείναντα στέκια αυτού του είδους. Ξύλινα τραπέζια και καρέκλες που θα μπορούσαν να είναι αποικίες τερμιτών, πολυέλαιοι να αιωρούνται από το περίτεχνα σχεδιασμένο ταβάνι, με το αχνό φως τους να τονίζει ακόμη περισσότερο τη συστάδα γεμάτων με αψέντι ποτηριών που βρίσκονταν σε παράταξη πίσω από τον γραφικό barman. Όταν από εκεί ένα τέτοιο ποτήρι βρεθεί στο τραπέζι σου επιβάλλεται να κάνεις τα εξής: Βουτάς έναν κύβο ζάχαρης μέσα στο κομψό, κολονάτο ποτήρι. Έπειτα τον τοποθετείς πάνω στο ειδικά σκαλισμένο και τρυπημένο παραδοσιακό κουταλάκι, ανάβεις φωτιά, τον αφήνεις να λιώσει κι ανακατεύεις. Συνίστανται επίσης δύο μεζούρες νερού, αν δε θες ν’ αρχίσει το μυαλό σου να υπερίπταται του κεφαλιού σου μετά το πρώτο ποτήρι. Πιστέψτε με, μιλάω εκ πείρας…
Εναλλακτικά, γεμίζεις ένα παραδοσιακότατο κρασοποτηράκι, ένα κλασσικό κουτάλι με ζάχαρη, τη μουσκεύεις με αψέντι, ανάβεις φωτιά κι όταν δεις τη ζάχαρη να λιώνει τη ρίχνεις στο ποτήρι. Κι επειδή μιλάει πάλι η πείρα, και μούρη μπορείς να πουλήσεις στη γυναίκα-όνειρο της ζωής σου, ειδικά όταν πιστεύεις ότι η έμφυτη γοητεία σου αποδεικνύεται άσφαιρη, και θα είσαι σίγουρος ότι θα σε θυμάται μια ζωή, τουλάχιστον γι’ αυτό το πράγμα. Και που ξέρεις, μπορεί η ευχή σου να γίνει πραγματικότητα!
